CZ-75 TABANCA**

          Çekler Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun bölünüp ayrı bir ulus oldukları 1918 yılından bu yana hafif silahlar alanında en iyi sentezleri geliştiren ülkelerden birisi olmuşlardır.

         Ayrı bir devlet olarak kuruluşundan itibaren durmaksızın çalışan, bu arada mağrur İngilizlere dahi iki hafif makinalı tüfek tasarımı hediye eden (Brno+Enfield=Kısaca Bren, Brno+Enfield+BSA=Kısaca Besa) CZ’nin Brno yöresi ünitesi 1975 yılında geliştirdiği VZ-75 Modeliyle sonunda tüm batı dünyasının ilgisini çekmeyi başarmıştır.

Foto: Yaşar Oğuz

         Aslında tasarım olarak ne VZ-50 ne de VZ-52 seviyesinde olmayan basit, güçlü ve cesaretli bir Browning 1911 uyarlaması olan bu modelleriyle Çekler muhtemelen “zaman sana uymazsa sen zamana uy” deyişini eninde sonunda kabüllenmişlerdir.

          Çekler CZ-75’te başlangıç noktası olarak SIG P210’un sürgüyü silah boyunun büyük bir kısmında dıştan saran kızak yivli çelik gövdesi, son derece güçlü ve basit oval yuva düşey hareketli namlu kilit düzeni ve ona bağlantılı sürgü tutucu mandalını seçerek buna Ulus olarak  hemen hemen yaratıcısı oldukları  çift hareketli tetik sistemi ve Colt 1911 stili şarjör sustası ile emniyet mandalını ekleyip dolayısıyla Doğu Bloku Ülkelerinin soğuk görünüşü ve maliyetten kaçmayan kaliteli işçiliğini de katarak ortaya gerçekten son derece sağlam, kullanışlı ve güzel ağır bir hizmet tabancası ortaya çıkartmışlardır. 

        CZ-75, Walther tipi ateşleme iğnesini kilitlerken kurulu horozu da tehlikesizce dolu bir namlu üzerine indiren sürgü üzeri emniyet mandalını kullanmamıştır. Bunun yerine namluda mermi ve horoz kurulu-kilitli durumda taşınmasına izin veren (cocked and locked, condition one) horoz takılma dişi ve tetiği kilitleyen bir emniyet düzenine sahiptir. Tabancanın batılı silah otoritelerince "Dünyanın en üstün ağır hizmet el silahı" ünvanına layık görülmesinin sebebi de muhtemelen bu özelliğidir. Buna ilaveten, benzer tabancalarda bulunan ve akıl karıştıran, dahası kazalara neden olabilen, şarjör emniyetli ve kabza emniyeti gibi gereksiz tefarruattan da uzaktır.

          CZ-75'in şarjör kapasitesi 15, çift hareketli tetik kolu gövde içerisine gizli, kabza gövdesi tam çerçeve, sapların kırılarak silahtan düşmesi halinde bile rahat kullanıma imkan verecek şekilde son atışı takiben sürgünün geride kalmasını sağlayan mandal (slide stop) solda tetik üstünde sağ elle tabancayı kullanan atıcıların başparmağıyla rahatça serbest bırakabilcekleri şekilde, emniyet mandalı gene solda arkada rahat hareket verecek ancak sarsıntıyla yerini terk etmeyecek yapıdadır.

           CZ-75'in şarjör tutma düzeni, Amerikalıların çok beğendiği biçimde sağ elle tabancayı kullanan atıcıların başparmaklarıyla kolayca basarak dolu ya da boş şarjörü tabancadan aşağıya düşürebilecek şekilde tetik korkuluğu alt gerisinde bulunmaktadır. Öte yandan bu tür şekilde boşaltılan şarjörlerin yere düşmesiyle birlikte zedelenebilmeleri ve sadece sağ elle ateş eden atıcılar tarafından kullanabilmeleri yüzünden Avrupalılar tarafından pek rağbet görmezler. Cz-75'in çift hareketli tetik düzeni tabancanın gerektiğinde namluda mermi dolu ve horoz indirilmiş olarak çabuk ilk atışa hazır vaziyette taşınmasına müsaade etmektedir. Ayrıca CZ-75 Browning tipi namlu kilit düzenine sahiptir. Çelik gövdesi tabancanın geri tepmesini en iyi şekilde absorbe (sönümleyecek) edecek ağırlığı vermektedir. İmalat metod ve türü, batı dünyasında moda olan aliminyum ve plastik kullanımından uzak, çabuk şekillendirme sistemleri, presleme kaynaklama, sintirleme işlemlerinden uzaktır.

          CZ+75'in büyük başarısına en önemli ölçülerden biri, bu silahın Çekoslavakya dışındaki ülkelerde çeşitli firmalar tarafından yapılmakta olduğudur. Bu firmalardan birisi de Tanfoglio firmasıdır. Bunun yanında çeşitli İsviçre firmaları ve bazı Amerikan firmaları da yapmaktadırlar.